Ο Μιχάλης Κατζουράκης υπήρξε ένα σπάνιο κεφάλαιο της ελληνικής τέχνης. Δεν υπήρξε ποτέ άνθρωπος των μεγάλων δηλώσεων, ωστόσο τα έργα του μιλούν πιο δυνατά από κάθε συνέντευξη. Η παρουσία του διαπέρασε δεκαετίες, άλλαξε οπτικές και γέννησε έναν τρόπο σκέψης που ακόμη σήμερα προκαλεί θαυμασμό.
Από την Αλεξάνδρεια στη Λήμνο – τα πρώτα στίγματα
Ο καλλιτέχνης γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια, εκεί όπου ο πολιτισμός και το εμπόριο συναντούσαν την Ανατολή και τη Μεσόγειο. Μετακόμισε στη Λήμνο ως παιδί. Εκεί, μια πυρκαγιά σημάδεψε την οικογένειά του και άφησε στη μνήμη του μια βαθιά, σκοτεινή χαραγή. Ο ίδιος αργότερα θα εξομολογηθεί πως η σιωπή υπήρξε το πρώτο του καταφύγιο.
Η πρώτη ανάσα δημιουργίας
Η ζωγραφική μπήκε στη ζωή του όταν ακόμη προσπαθούσε να αποκωδικοποιήσει τον κόσμο. Ο πατέρας του, άνθρωπος με αισθητική αντίληψη, του έδειξε πώς ένα χαρτί μπορεί να γίνει θάλασσα. Τα χρώματα, τα πινέλα, το άρωμα του νέφτι, έγιναν τα αντικείμενα που τον συνόδευαν σαν προσωπική προσευχή. Παρά το άγχος για το μέλλον, επέλεξε συνειδητά να ακολουθήσει το δύσβατο μονοπάτι της καλλιτεχνικής πορείας.
Παρίσι – η πρώτη πτώση και η πρώτη νίκη
Η Σχολή Καλών Τεχνών στο Παρίσι στάθηκε το σημείο μηδέν. Εκεί γνώρισε την πειθαρχία. Εκεί έμαθε να σχεδιάζει γράμματα τριών χιλιοστών, να βλέπει τη γραμμή ως χτίσιμο, όχι ως διακόσμηση. Τα καψόνια, οι ώρες μοναξιάς και η αλλόκοτη καθημερινότητα δεν τον λύγισαν. Αντίθετα, τον διαμόρφωσαν. Ο γραφιστικός σχεδιασμός έγινε μέρος της σκέψης του, σχεδόν όπως ο ρυθμός γίνεται μέρος ενός μουσικού.
Επιστροφή στην Αθήνα – μια εποχή που αλλάζει
Επιστρέφοντας στην Ελλάδα, εργάστηκε για μικρό διάστημα στην ΚΥΠ, αλλά η ζωή είχε μεγαλύτερα σχέδια. Φίλος τον σύστησε στον Φρέντυ Κάραμποτ. Η συνάντηση αυτή έγραψε ιστορία. Δημιουργούν το K&K, το γραφείο που μεταμόρφωσε την ελληνική διαφήμιση, τον τουρισμό και τις δημόσιες καμπάνιες. Οι αφίσες που σχεδίασαν για τον ΕΟΤ ταξίδεψαν σε όλο τον κόσμο και έδειξαν μια Ελλάδα που ήξερε να χαμογελά.
Μια απρόσμενη στροφή – τα κρουαζιερόπλοια
Ο δρόμος τον οδηγεί ξανά μακριά από τα συνηθισμένα. Βρίσκεται να σχεδιάζει χώρους σε κρουαζιερόπλοια, αντικείμενα, εκθεσιακά περιβάλλοντα. Παρόλα αυτά, ποτέ δεν ξέχασε την αφηρημένη τέχνη. Πάντα επέστρεφε εκεί, σαν να άκουγε μια εσωτερική φωνή. Πίστευε ότι η τέχνη δεν εξελίσσεται· κάνει κύκλους, κινείται όπως οι άνθρωποι που αλλάζουν για να επιστρέψουν ξανά στο ίδιο σημείο.
Η τελευταία περίοδος – ο Κεραμεικός και η σιωπή
Στον Κεραμεικό βρήκε τον τόπο όπου η καθημερινότητα γίνεται παρατήρηση. Περπατούσε, φωτογράφιζε γκρεμίδια, κατέγραφε χωρίς λόγια. Θύμωνε όταν έβλεπε τους τοίχους να γεμίζουν άσχημα χρώματα. Για εκείνον, ακόμη και η παρακμή έπρεπε να έχει αισθητική.
Σήμερα, το όνομά του δεν χρειάζεται εξηγήσεις. Το έργο του συναντά μάτια που το αναζητούν. Ο Μιχάλης Κατζουράκης δεν διεκδίκησε την ιστορία. Την άφησε να τον διεκδικήσει εκείνη.
